Długo czekałem na tą pozycję - chciałem ją zamówić w PTMA jeszcze w 2003 roku, ale nikt mi nie odpowiedział, gdy o nią pytałem. Nagle zobaczyłem ją w ofercie Astrokraka - i prędziutko zakupiłem.

Poradnik jest podzielony na 2 części (w zasadzie równo w połowie): 33 strony właściwego poradnika i 30 stron aneksu. Plus maleńki wstęp i wprowadzenie.

W kolejnych rozdziałach poradnika sa omówione kolejno:

1. Sprzęt obserwacyjny
2. Obserwacje Księżyca
3. Obserwacje Merkurego
4. Obserwacje Venus
5. Obserwacje Marsa
6. Obserwacje Jowisza
7. Obserwacje Saturna
8. Obserwacje Urana
9. Obserwacje Neptuna
10. Obserwacje Plutona
11. Obserwacje Planetoid
12. Obserwacje Komet

Poradnik został wydany w roku 2001 - i to widać. Niestety, kilka fragmentów się zdezaktualizowało. Np: nie zaleca się krótkoogniskowych okularów, gdyż są obarczone zawsze wieloma wadami i mają niebezpiecznie małe odsunięcie źrenicy wyjściowej. Zaleca się natomiast stosowanie soczewek Barlowa 2 lub 3 krotną. Dzisiaj od razu nasuwa mi się pytanie - jako to? A naglery i wszelakie lantany?

Podobne uczucie miałem, gdu czytałem o wykorzystaniu przetworników CCD "mało rozpowszechnionych". Ale na szczęście, są to chyba jedyne wady "Poradnika" jakie rzuciły mi się w oczy podczas pierwszego czytania. Autor nie przewidział postępu techniki i malejących cen CCD (webcamów) jak i coraz popularniejszych okularów "wyczynowych". Nie przewidział, bo nie mógł. Autor jest doskonałym obserwatorem, a nie jasnowidzem.

I właśnie informacje dotyczące obserwacji są podane w bardzo ciekawy sposób. Dowiedziałem się wielu nowych (dla mnie) rzeczy na temat seeingu i dlaczego nie da rady zobaczyć tarczy Europy czy Io a jest możliwym dostrzeżenie przerwy Cassiniego, choć ta druga jest o wiele "cieńsza" niż tarcza pierwszej. Nigdzie nie znalazłem tyle na temat obserwacji Merkurego, czy Venus. Rozdziały traktujące o Jowiszu i Saturnie są doskonałym uzupełnieniem małej biblii obserwatora "Niebo. Poradnik użytkownika" D. Leviego. To samo dotyczy Urana i Neptuna. Rozdział o Plutonie, siłą rzeczy jest bardzo skromny.
Obserwacje Planetoid są, jak dla mnie potraktowane troszkę po macoszemu - chciałoby się więcej. Ale autor odsyła do "wydanego przez PTMA Poradnika Obserwatora Pozycji i Zakryć".

Rozdział Kometarny niestety rozczarowuje. Nie da się na 2,5 strony formatu A4 wyczerpać takiego tematu - można go tylko polizać. tym bardziej, że mamy tutaj 2 spore zdjęcia. Przypomina mi się od razu rozdział 5 "Poradnika Obserwatora Komet Internatoinal Halley Watch" "Obserwacje wizualne" (Rozdział ten zeskanowałem i udostępniłem na mojej stronie. Oczywiście tylko dla własnej rodziny i przyjaciół.) - tam temat jest omówiony bardzo obszernie i przyjaźnie.

Część aneksowa zawiera informacje tabelaryczne na temat planet i ich księżyców, strumieni meteorów, mapki Księżyca, Merkurego i Marsa. Znajdziemy też mapki i opisy pasów na Jowiszu i Saturnie. A potem dostajemy formularze obserwacyjne pobrane ze strony ALPO (http://www.lpl.arizona.edu/alpo/). I tu zgroza mnie ogarnęła - kto to w ogóle dopuścił do druku?! Ja rozumiem - gdyby autor musiał to własnym sumptem wydawać i na dodatek mu się spieszyło. Ale na 1 stronie okładki jest napisane "Biuletyn dofinansowany przez Komitet Astronomii PAN". O co chodzi - formularze, jakie są zamieszczone w Poradniku, to małe, bardzo zkompresowane fotki w formacie *.jpg przeskalowane do formatu A4 i wydrukowane. Są w zasadzie nieczytelne. I nie są to rzeczy bardzo skomplikowane - w byle Corelu można by je zrobić w krótkim czasie - efekt byłby doskonały. A tak - szpecą tylko sam Poradnik. Trzeba jednak dodać, że o ile same formularze można sobie pobrać ze strony ALPO (niektóre z nich w formacie *.pdf - i te w Poradniku są wydrukowane wyraźnie i czysto), to autor Poradnika tuż obok formularza zamieszcza przetłumaczone wszystkie występujące tam terminy wraz z opisami.

Podsumowując, uważam Poradnik Obserwatora Ciał Układu Słonecznego za bardzo cenną i wartościową pozycję. Uważam, że warto by było go zaktualizować. Konieczne jest obszerne wprowadzenie do fotografii planet webcamem. Może wprowadzenie do webcamowej fotometrii planetoid? Fotki Marsa, Jowisza i Saturna jakie zamieszczono w poradniku, często są słabsze od tych zamieszczanych na naszym Forum. Warto też chyba obszerniej potraktować rozdział sprzętowy - mam wrażenie, ze autor opisuje "jedyny dostępny w Polsce Tał 100R", a to już się przecież zmieniło.
Poradnik stanowi doskonałe uzupełnienie dla wymienianego już przeze mnie "Niebo. Poradnik Użytkownika" D. Leviego. Jeśli dodać do tego kopalnię wiedzy teoretycznej "Astronomia Ogólna" E. Rybki otrzymamy kompendium wiedzy dla miłośnika astronomii na każdym chyba stopniu zaawansowania.